على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2453
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
غثى ( qasy ) م . ع . غثى الوادى غثيا ( از باب ضرب ) : بسيار شد در آن وادى سيل آورد . و غثى السيل : پر شد از سيل آورد . و غثى السيل المرتع : شورانيد توجبه چراگاه را و بد مزه كرد آن را . و غثى الكلام غثيا ( از باب ضرب و سمع ) : در آميخت سخن را . و غثى المال و الناس : درهم شورانيد شتران و مردمان را و مخلوط كرد آنها را . و غثت نفسه غثيا و غثيانا ( از باب ضرب ) : شوريد دل او و برهم خورد و نزديك شد قى كند . و غثت السماء بالسحاب : ابر بهم رسانيد آسمان . غثيات ( qasay t ) ع . ج . غثية . غيثيان ( qasy n ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شوريدگى دل و تقاضاى طبيعت برقى كردن . غثيان ( qasay n ) م . ع . غثى غثيا و غثيانا . مر . غثى . غثية ( qasyat ) ا . ع . شوريدگى دل . و يك مرتبه شوريدگى دل . ج : غثيات . غثيث ( qasis ) ص . ع . لاغر و ضعيف و كم گوشت . غثيث ( qasis ) ا . ع . جراحتى كه در وى چرك و ريم و گوشت مرده باشد . غثيث ( qasis ) م . ع . غث غثا و غثيثا . مر . غث . غثيثة ( qasisat ) ا . ع . ريم و خونابهء جراحت . و گوشت مردهء در جراحت . و گول بىخبر . و فساد عقل . و خرما بنى كه خرمايش تر و رسيده گردد و شيرين نشود . غثيمة ( qasimat ) ا . ع . يك نوع طعامى كه از ملخ ترتيب دهند . غجوم ( qojum ) ا . ع . مقلوب غموج كه بمعنى شتر بچكان باشد . غچك ( qecak ) ا . پ . نام سازى . و نام كمانچه . غچكى ( qecaki ) ا . پ . كسى كه غچك مىنوازد . و كمانچه كش . غچموك ( qacmuk ) ا . پ . غوك و وزغ . غد ( qad ) ا . ع . فردا و روزى كه پس از امروز مىآيد . و هر چيز بعيد مترقب . و بعد غد : پس فردا . غد ( qadd ) م . ع . غد البعير غدا ( از باب نصر ) : طاعون زده شد آن شتر . غداء ( qad ' ) ا . ع . طعام چاشت خلاف عشاء . ج : اغدية . غداء ( qed ' ) م . ع . غاداه مغاداة و غداء . مر . مغاداة . غداة ( qad t ) ا . ع . پگاه و ما بين طلوع فجر و طلوع آفتاب . و آتيك غداة غد : مىآيم تو را پگاه فردا . ج : غدوات . غداد ( qed d ) ع . ج . غدة . غدار ( qed r ) م . ع . غادر مغادرة و غدارا . مر . مغادرة . غدار ( qad re ) ا . ع . يا غدار : كلمهء دشنام است يعنى اى زن بىوفا . غدار ( qadd r ) ص . ع . بسيار بىوفا ( مؤنث و مذكر در وى يكسان است ) . غدار ( qadd r ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - مكار و حيله باز و فريبنده و تيتالى و خائن و خيانتكار و نمك به حرام . غدارة ( qod rat ) ا . ع . هر چيز كه ترك كرده شود . غدارة ( qadd rat ) ص . ع . زن بيوفا و فريبنده . غداره ( qad re ) ا . پ . پيكان پهن بزرگ شكارى كه باندام . پيل سازند . و دبهء برنجين . غدارى ( qadd ri ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مكارى و حيلهگرى و فريبندگى و حيله و مكر . غداف ( qod f ) ا . ع . زاغ سياه . و كركس پرناك . ج : غدفان . و موى سياه دراز . و بال سياه . غدافل ( qad fel ) ع . ج . غدفل . غدافل ( qod fel ) ص . ع . كبش غدافل : قچقارى كه پشم دنبش بسيار باشد . و كذا : بعير غدافل . غدافى ( qod fiyy ) ص . ع . ليل غدافى : شب تاريك . غدان ( qed n ) ا . ع . چوبى كه بر آن جامه آويزند . غدانة ( qod nat ) ا . ع . نام گروهى از تازيان . غدانى ( qod niyy ) ا و ص . ع . جوان باريك و نرم اندام . و شباب غدانى : جوانى نيكو و با نعمت . و نيز غدانى : منسوب بغدانة . غدايا ( qad y ) ع . ج . غديه . غدائد ( qad 'ed ) ع . ج . غدة . غدائر ( qad 'er ) ع . ج . غديرة . غدب ( qodabb ) ا . ع . مرد درشت كوتاه بسيار پى . غدبة ( qodbat ) ا . ع . گوشت پارهء ستبر درشت در تندى زير نرمهء گوش مردم . غدة ( qoddat ) ا . ع . گره گوشت . و گره اندام پيه ناك . و هر قطعهء صلب و درشت ميان پى و عصب . و هر خون بستهء ميان گوشت و پوست . ج : غدد . و گفتهاند : لا تكون الغدة الا فى البطن . و طاعون شتران . ج : غداد . و آزج كه بىدرد بر اندام پديد آيد . و سلعه و آنچه ما بين پيه و كوهان باشد . و گلهء شتران . و پارهاى از مال . ج : غداد و غدائد . غدد ( qadad ) ا . ع . مرگا مرگى شتران . غدد ( qodad ) ع . ج . غدة و غددة . غدد ( qodod ) ا . پ . - مأخوذ از تازى -